Memur adaylığı nedir? Süre, eğitim ve sağlık raporu kuralları

KPSS ya da kurum sınavını kazanıp memurluğa girenler hemen asıl memur olmaz; önce memur adayı olarak atanır. 657 sayılı Kanun adaylık döneminin süresini, eğitimini ve bitiş koşullarını düzenler.

Adaylık süresi ve eğitim

Başarı sırasına göre ve ilan edilen kadro sayısı kadar kişi kurumlarınca memur adayı olarak atanır. Adaylık süresi bir yıldan az, iki yıldan çok olamaz ve bu sürede aday memur başka kuruma nakledilemez. Adaylar önce temel eğitime, sonra hazırlayıcı eğitime ve staja tabi tutulur; memur olarak atanabilmek için bu aşamalarda başarılı olmak şarttır.

Aday Memurların Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmelik'e göre temel eğitim on günden az, iki aydan çok olamaz; hazırlayıcı eğitim bir aydan az, üç aydan çok olamaz; staj iki aydan az olmamak kaydıyla adaylık süresi içinde tamamlanır ve görevle ilgili olmak şartıyla başka bir kurumda da yapılabilir. Sınavlar 100 tam puan üzerinden değerlendirilir ve 60 ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır. Sonuçlar sınavı izleyen iki gün içinde ilan edilir; yazılı sınav sonucuna iki gün içinde dilekçeyle itiraz edilebilir. Bu yönetmeliğin metni eskidir; kurumunuzun güncel uygulamasını kurum personel birimine sorun.

Adaylık nasıl biter?

Eğitimde başarılı olan adaylar, disiplin amirinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla asli memurluğa atanır. Asli memurluğa geçiş tarihi adaylık süresinin sonunu geçemez. Kanunun 56. maddesi 2026'da değişti: adaylık süresince temel ve hazırlayıcı eğitim ya da staj devrelerinden birinde başarısız olanların, birden fazla uyarma veya kınama cezası alanların, aylıktan kesme ya da kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların ilişiği kesilir. İlişiği kesilenler, sağlık nedenleri hariç, üç yıl süreyle devlet memurluğuna alınmaz.

Girişte sağlık

Kanun, görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamayı genel şart sayar. Atamaya hak kazanan aday, atama başvuru formunda sağlık beyanında bulunur; Genel Yönetmelik'e göre bu konuda yazılı beyanın dışında ayrıca belge istenmez. Yine de bazı kurumların kendi sağlık şartları yönetmeliği vardır. Örneğin Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği giriş raporu ve sağlık kurulu raporu alınmasını düzenler. İlanda ve kurumunuzun mevzuatında sağlık şartı olup olmadığına bakın.

Adaylıkta hastalık raporu

Hastalık raporu kuralları 657 kapsamındaki memurlar için Hastalık Raporları ve Hastalık İznine İlişkin Yönetmelik'te yazar. Raporu esas olarak kurum tabipliği, aile hekimi veya SGK ile sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları verir. Tek hekim raporuyla bir defada en çok on gün, bir takvim yılında toplam en çok kırk gün rapor verilebilir; fazlası sağlık kurulundan çıkar. Hastalık izni genellikle on iki aya kadar, kanser, verem ve akıl hastalığı gibi uzun tedavi gerektiren hastalıklarda on sekiz aya kadardır. Adaylık sınavlarına sağlık sebepleri dışında katılmayanlar başarısız sayılır; sağlık sebebiyle katılamayanların sınavı ise adaylık süresi içinde uygun bir zamanda yapılır.

Memur aylığının nasıl hesaplandığını memur maaşı hesaplama aracında görebilirsiniz.